Küresel İlaç Endüstrisinin Kısa Panoraması

İlaç piyasasında en büyük sorunlardan biri, bu sektörün tam olarak denetlenememesi; bir diğeri de etiket üzerinde ilaçların olumlu etkilerinin abartılması, bilerek veya bilmeyerek yan etkilerinin eksik yazılmasıdır.

ABD’de ve dünyada hızla gelişen sağlık sektörü pazarına diğer ülkeleri de eklersek ve bu sektörün tekelinin çok az sayıdaki uluslararası oyuncuların elinde olduğunu düşünürseniz, kazanılan paranın ne kadar büyük olduğunu tahmin edebilirsiniz.

2006’da 643 milyar dolarla dünyanın en büyük ilaç pazarı ABD’de ilaç satışları düşmesine rağmen, 2008’de dünya genelinde ilaç satışları artarak küresel ilaç pazarında dönen para 770 milyar doları bulmuştu.1

Sadece ABD’deki reçeteli ilaçların piyasası 2011-2012 yılları itibariyle 350-400 milyar doların arasındadır. Bir de buna reçetesiz ilaçları da eklerseniz rakam çok büyür. Bütün dünyada yalnız reçeteli ilaç satışı 2006 yılında 645 milyar dolar iken, 2011 yılında hızla artarak 880 milyar doları bulmuştu.2 2012/2013 yılına gelindiğinde bu rakam 1 trilyon dolar civarına yaklaştı ve buna reçetesiz ilaçları da eklerseniz dünya ilaç piyasası 1 triyon doları geçmektedir.

Dünyada ilaç şirketleri tekelleşmiş olup, bu tekel bir avuç ilaç şirketinin elindedir. 2009 yılı itibariyle toplam 20’ye yakın büyük ilaç üreticisi dünya ilaç piyasasının büyük bir kısmına hakim olmuş durumdadır.3 Ülke bazında da ABD ve Avrupa dünya ilaç liderliğini ellerinde tutmaktadır. ABD ve Kanada (Kuzey Amerika) 2007 itibariyle dünya ilaç satışının %45,9’una sahipken, Avrupa %31,1’ine sahipti.4

Dünyada ilaç endüstrisinde ABD’den sonra İsviçre, İngiltere,5 Fransa ve Almanya sektördeki büyük oyunculardır. Japonya, İsrail, Çin de ilaç üretiminde hızla ilerlemektedir. Maalesef büyük paralar kazanılan, küresel olarak tekelleşmiş sektörde, insan sağlığı hiçe sayılarak çok büyük oyunlar dönmektedir.6

İlaç firmalarını birer iyilik meleği ya da dünyadaki hastalıkları tamamen ortadan kaldırmak için kurulmuş şirketler olarak görmek fazla iyi niyetliliktir. Onlara daha çok para kazandıran durum, hastalıkların varlığı, çokluğu ve çeşitliliği ile hastaların fazlalığıdır. Hastalıklar ve hastalar ilaç firmalarının yaşam kanallarıdır. Böyle bir ortamda para kazananların hastalıklara kesin çözüm bulacak ilaçlar üretmeleri kendi pazarlarını elleriyle yok etmeleri anlamına gelir.

İlaç firmalarının yaptıkları dışarıdan etik gelmeyebilir fakat onlar açısından rasyonel ve etik bir tutumdur. İlaç firmalarının neden çoğunlukla hastalıklara kesin çözüm bulacakları ilaçları üretmedikleri konusunda onları sorgulayacak bir kurum yoktur. Bunu biz soracak olsak cevap da kesin çözüm getiren ilaçları bulamadıkları olacaktır.


Dipnot Kaynakça

1 Avery Johnson, “Drug Firms See Poorer Nations as Sales Cure”, The Wall Street Journal, 07.07.2009.

2 Meli Alazraki, “Global Pharmaceutical Sales Expected to Rise to $880 Billion in 2011”, Daily Finance, 07.10.2010.

3 Michael Rosen, “Top 20 big pharmas repsesent majority of World pharma market”, VTN News, 15.06.2005, http://wistechnology.com/articles/1903/.

4 EFPIA, Europian Federation Pharmaceutical Industries and Associations, http://www.efpia.org/Content/Default.asp.PageID=388.

5 İngiltere ekonomisine en büyük katkıyı yapan turizm, finans ve ilaç endüstrisidir.

6 Bunun en son örneği dünyanın en büyük ilaç firmalarından olan Pfizer’in kanunları ihlal ederek ilaç satışından ve promosyonundan dolayı Amerika’da 2,3 milyar dolar para cezası ödemeye mahkûm olmasıdır. 3 Eylül 2009’da kesinleşen bu ceza, daha önce ABD tarihinde bir şirkete kesilen ve görülmemiş yükseklikte bir para cezasıdır. Bu bir örnek değildir, başta ABD olmak üzere ilaç firmaları, yaptıkları bu kanunsuzluklardan dolayı milyonlarca hatta milyarlarca dolar para cezasına çarptırılırlar. Fakat hiç uslanmazlar çünkü paylaşılan Pazar payı her geçen gün büyümektedir.

Kaynak: Tokalak, İsmail, Dünyada İlaç ve Kimya Terörü, Ataç Yayınları, s. 19-20, 2. Baskı, İst., 2016.

12 görüntüleme
Join my mailing list